Bankomat

Bankomat – automatyczne urządzenie służące przede wszystkim do wypłaty gotówki za pomocą magnetycznej lub inteligentnej (mikroprocesorowej, chipowej) karty płatniczej. Obecnie bankomaty służą także do drukowania potwierdzeń, dostarczania informacji o stanie konta, przyjmowania wpłat na konto itp. operacji.

Działanie bankomatu opiera się najczęściej na systemie informatycznym umożliwiającym wymianę informacji z tzw. systemem autoryzacyjnym (bankomaty on-line). Na podstawie informacji zawartych na karcie płatniczej i osobistego, poufnego numeru identyfikacyjnego klienta (tzw. PIN-u), zapobiegającemu użyciu karty przez osobę niebędącą właścicielem lub osobą upoważnioną przez właściciela karty, lub systemu weryfikacji biometrycznej (obraz siatkówki oka, układ naczyń krwionośnych w palcu itp.) bankomat łączy się z systemem centralnym i po otrzymaniu komunikatu wyrażającego zgodę na wykonanie żądanej operacji, wykonuje ją. Może to być wypłata lub wpłata gotówki, wydruk potwierdzenia, stanu rachunku itp. w zależności od wyposażenia urządzenia. Możliwe jest także działanie bankomatu w trybie [off-line], gdzie do wysokości ustalonej kwoty bankomat nie łączy się z systemem centralnym, ale sam podejmuje decyzje o wypłacie gotówki klientowi.

Używanych jest kilka rodzajów bankomatów:

CD (Cash Dispenser) – urządzenia jednofunkcyjne służące tylko do wypłaty gotówki,
ATM (Automated Teller Machine) – urządzenia wielofunkcyjne, za którego pomocą można, oprócz wypłacania gotówki, wpłacić gotówkę ( także w obcych walutach), złożyć w bankomacie polecenie przelewu, wypłacić monety, dokonać wydruku stanu kont lub historii dokonanych operacji itp. na koncie bankowym,
Cash Recycler – bankomat posiadający moduł gotówki umożliwiający wypłaty i wpłaty banknotów w zamkniętym cyklu (banknoty wpłacane przez jednego klienta są wypłacane kolejnemu)
Wpłatomat – urządzenie pozwalające na pobieranie i rozpoznanie gotówki, a następnie jej zdeponowanie wewnątrz urządzenia
Bankomat bezgotówkowy – urządzenie pozwalające na pobieranie kuponu z kodem kreskowym lub kodem QR. Jest to kupon o równowartości określonej kwoty, który można zrealizować w wybranych sklepach.

Bankomaty są wyposażone w kasety nominałowe (od 2 do 6) zawierające banknoty przeznaczone do wypłaty lub pochodzące z wpłat oraz kasety zrzutowe (od 1 do 4) przeznaczone na banknoty uszkodzone, nieodebrane przez klienta lub odrzucone przez moduł gotówkowy.

Największymi producentami bankomatów są firmy: NCR, Wincor Nixdorf, Diebold. Według szacunków ATM Industry Association, obecnie (2008) na świecie działa ponad 1,7 mln urządzeń tego typu.

W Polsce usługi bankomatowe zwykle są zlecane specjalizowanym firmom na zasadzie outsourcingu, tylko większe banki posiadają własne sieci bankomatów. Często także wewnętrzne umowy międzybankowe pozwalają na bezpłatne korzystanie z bankomatów należących do innego banku. Przykładami firm specjalizujących się w obsłudze bankomatów jest Euronet (wydzielona firma). Koszt bankomatu to średnio 11-12 tys. euro